Digitaal monument 1940-45

Tegenover de aula in het hoofdgebouw van de Vrije Universiteit Amsterdam bevindt zich een herdenkingsmonument met daarop de namen van de leden uit de universitaire gemeenschap die zijn omgekomen in de Tweede Wereldoorlog. Op het 'Geheugen van de VU' vindt u een 'digitaal monument' waarop al deze oorlogsslachtoffers worden herdacht met een korte biografie.

U kunt doorklikken naar de levensbeschrijvingen van de slachtoffers.

Klik hier voor de levensbeschrijvingen

plaquette.jpg

 

Herdenken aan de VU

Direct na de bevrijding in mei 1945 is aan de Vrije Universiteit in kaart gebracht wie tijdens de oorlog waren omgekomen. De slachtoffers van het Duitse geweld zijn in het jaar dat volgde in officiële bijeenkomsten herdacht en later zijn van sommigen In Memoriams gepubliceerd in het boek De VU in oorlogstijd (1946). Maar een tastbaarder herinnering werd gewenst en ook een concrete plek waar zij herdacht konden worden. Besloten werd tot het vervaardigen van een herdenkingsplaquette.

Deze herdenkingsplaquette werd aangebracht in het toenmalige universiteitsgebouw aan de Keizersgracht. Zij werd op 3 mei 1952 onthuld door de rector, D.H.Th. Vollenhoven. Met de verhuizing naar het huidige hoofdgebouw begin jaren zeventig is de herdenkingsplaquette aangebracht op een centrale plaats binnen de universitaire gemeenschap, tegenover de ingang van de aula, waar sindsdien de herdenkingsbijeenkomsten plaatsvonden.

De herdenkingsplaquette

De herdenkingsplaquette is een bronsreliëf, vervaardigd door een Amsterdamse metaalgieterij. Een aparte plaquette is toegevoegd ter herinnering aan J. Oranje, rector in het laatste oorlogsjaar, die weliswaar niet tijdens de bezetting omkwam maar in april 1946 overleed. Hij bezocht ondergedoken studenten en ondernam in 1944 een gevaarlijke reis om de slechte omstandigheden in ogenschouw te nemen van VU-studenten en andere Nederlandse studenten die in Duitsland te werk waren gesteld.

Over dit monument verscheen het boek Een oorlogsplaquette ontrafeld. Het herdenkingsmonument 1940-1945 van de Vrije Universiteit Amsterdam (Amsterdam: Boom 2020), een initiatief van George Harinck. In het boek wordt elk van de gevallenen met een korte biografie weer tot leven gewekt. Naast de biografieën wordt de geschiedenis van de totstandkoming van de plaquette beschreven en een groepsportret van de gevallenen geboden. Ook wordt nagegaan hoe het herdenken aan andere Nederlandse universiteiten heeft plaatsgevonden en overwogen hoe de Vrije Universiteit in de hedendaagse samenleving om kan gaan met de toenmalige idealen van de gevallenen. In april 2022 kregen de biografieën ook een plek op het digitaal monument op de website GeheugenvandeVU. Opnames van de herdenkingsbijeenkomst en onthulling zijn terug te kijken.

Heeft u meer informatie over de slachtoffers die u met ons wilt delen? Neem dan contact op met Ab Flipse (a.c.flipse@vu.nl) of Wim Berkelaar (w.berkelaar@vu.nl).