Digitaal monument 1940-45

Op deze plek zal een digitaal monument komen, waarop alle oorlogsslachtoffers van de Vrije Universiteit worden herdacht met een korte biografie.

Tegenover de aula van de Vrije Universiteit bevindt zich een herdenkingsmonument met daarop de namen van de oorlogsslachtoffers van de Vrije Universiteit. Over dit monument verscheen in 2020 het boek Een oorlogsplaquette ontrafeld. Het herdenkingsmonument 1940-1945 van de Vrije Universiteit Amsterdam (Amsterdam: Boom 2020). In het boek wordt elk van de gevallenen met een korte biografie weer tot leven gewekt. Naast de biografieën wordt de geschiedenis van de totstandkoming van de plaquette beschreven en een groepsportret van de gevallenen geboden. Ook wordt nagegaan hoe het herdenken aan andere Nederlandse universiteiten heeft plaatsgevonden en overwogen hoe de Vrije Universiteit in de hedendaagse samenleving om kan gaan met de toenmalige veelal christelijke idealen van de gevallenen.

De levensbeschrijvingen van de slachtoffers zullen te zijner tijd ook op deze site worden gepubliceerd.

oorlogsplaquette.jpg

Direct na de bevrijding in mei 1945 is aan de Vrije Universiteit in kaart gebracht wie uit haar gemeenschap tijdens de oorlog waren omgekomen. De slachtoffers van het Duitse geweld zijn in het jaar dat volgde in officiële bijeenkomsten herdacht en later zijn in memoriams gepubliceerd in het boek De VU in oorlogstijd (1946). Maar een tastbaarder herinnering werd gewenst en ook een concrete plek waar zij herdacht konden worden. Besloten werd tot het vervaardigen van een herdenkingsplaquette voor de gevallenen in de Tweede Wereldoorlog.

De herdenkingsplaquette werd aangebracht in het gebouw van de Vrije Universiteit aan de Amsterdamse Keizersgracht en op 3 mei 1952 onthuld door de rector, prof. dr. D.H.Th. Vollenhoven. Met de verhuizing naar het huidige hoofdgebouw van de universiteit is de herdenkingsplaquette aangebracht op een centrale plaats binnen de universitaire gemeenschap, tegenover de ingang van de aula.

De herdenkingsplaquette is een bronsreliëf, vervaardigd door een Amsterdamse metaalgieterij. Een aparte plaquette is toegevoegd ter herinnering aan prof. mr. J. Oranje, de rector in het laatste oorlogsjaar die weliswaar niet tijdens de bezetting omkwam maar in april 1946 overleed. Hij bezocht ondergedoken studenten en ondernam in 1944 een gevaarlijke reis om de slechte omstandigheden in ogenschouw te nemen van VU-studenten en andere Nederlandse studenten die in Duitsland te werk waren gesteld.

Meer infomatie: Wim Berkelaar w.berkelaar@vu.nl, Ab Flipse a.c.flipse@vu.nl, of George Harinck g.harinck@vu.nl