#

Tweedaags congres met als doel reflectie op geschiedenis en toekomst van universiteitscampussen, in het bijzonder de VU-campus en haar relatie tot de Zuidas. Dag 1: Historisch perpsectief: Naoorlogse campusontwikkeling in Nederland. Dag 2: Brains, buildings, business: de Vrije Universiteit en de Zuidas.

Donderdag 29 november. Universiteiten en hun campussen: naoorlogse campusbouw en -ontwikkeling in Nederland

Op deze congresdag wordt de geschiedenis van verschillende Nederlandse universiteitscampussen onder de loep genomen. Oorspronkelijk bevonden de meeste gebouwen van universiteiten zich in het historische centrum van de stad. Vanaf de jaren zestig van de twintigste eeuw verrezen aan de rand van Nederlandse universiteitssteden moderne laboratoria, ziekenhuizen en andere universiteitsgebouwen, waardoor soms compleet nieuwe stadsdelen ontstonden. Grote nieuwbouwprojecten werden gerealiseerd, zoals de Uithof in Utrecht, Paddepoel (tegenwoordig het Zernike complex) in Groningen, de Delftse campus, en het universiteitscomplex van de Vrije Universiteit in Amsterdam-Buitenveldert. Universiteiten maakten verschillende keuzes, maar tegelijkertijd zijn er tendensen die overal zichtbaar zijn. Vaak moesten in de loop der tijd de oorspronkelijke plannen worden bijgesteld, doordat prognoses anders uitpakten, financiële mogelijkheden verminderden, of de eisen voor een gebouw werden aangepast. Ook veranderende idealen over wetenschap en universiteit speelden een rol; zo werd vanaf de jaren 1980 gestreefd naar de bouw van zogenaamde ‘science parks’, mede bedoeld om de samenwerking tussen de universiteit en het bedrijfsleven te bevorderen. Vanaf het begin van de eenentwintigste eeuw zijn veel campussen door sloop, renovatie en nieuwbouw opnieuw sterk van karakter veranderd.

Op deze dag komen vragen aan bod die verband houden met de bouw, besluitvorming en ontwikkeling van de campussen. Wat waren de achterliggende idealen; welke rol speelden buitenlandse voorbeelden? Waarom kozen sommige universiteiten ervoor slechts een deel van de universiteit te verplaatsen en concentreerden andere al hun gebouwen op één campus? En wat waren de gevolgen van de nieuwe huisvesting voor de stad en regio, en voor de universiteit zelf; heeft de ruimtelijke ontwikkeling bijvoorbeeld invloed gehad op de wijze waarop onderzoek en onderwijs aan een instelling zich ontwikkelden? En hoe veranderde de relatie tussen stad en universiteit hierdoor; functioneerden universiteiten als gangmakers van stedelijke ontwikkeling of waren ze vooral met zichzelf bezig?

9:30: Ontvangst

10:00-12:40 Ochtendprogramma, met lezingen van:

  • Dr. Marja Gastelaars (Universiteit Utrecht), 'De Utrechtse Uithof: werkprocessen en de selectieve migratie naar het buitengebied van stad én universiteit'
  • Dr. Peter Jan Knegtmans (UvA), 'Campusplannen voor de UvA in de jaren 1960'
  • Prof.dr. Klaas van Berkel (RuG), 'Campus of archipel? De ruimtelijke ontwikkeling van de Rijksuniversiteit Groningen 1945-1965'
  • Dr. Ab Flipse (VU Amsterdam), 'Een cité universitaire in Tuinstad Buitenveldert. De VU Amsterdam: gebouwencomplex - campus - kenniskwartier'

12:40-14:00 Lunchpauze met mogelijkheid tot bezoek tentoonstelling 'Op en onder de campus'

14:00-16:35: Middagprogramma, met lezingen van:

  • Dr. Ton van Helvoort (Acta Biomedica), 'Amerika op de agenda: De scheikunde als avant garde in de amerikanisering van de Nederlandse ß-faculteiten'
  • Dr. Abel Streefland (TU Delft), 'De naoorlogse ontwikkeling van de campus van de TU Delft’
  • Jorrit Smit MSc (Universiteit Leiden), 'Toekomstvisioen én recessietaal. Science Parks in de Leeuwenhoek en de Paddepoel’
  • Dr. Ruben Verwaal (Eramus MC), 'Een maquette op grote schaal: de campus van de Medische Faculteit Rotterdam'
  • Dr.ir. Esther Gramsbergen (TU Delft), 'Enclave of gangmaker voor stadsontwikkeling? Stedelijke integratie van naoorloogse universiteitscampussen als actuele ontwerpopgave'

16:35 en verder: borrel / mogelijkheid tot rondleiding over de campus


Locatie en tijd dag 1
Donderdag 29 november, 9:30-17:00 uur; VU Amsterdam Hoofdgebouw, zaal: PThU-zaal, 1e etage: 1E24

Opgeven, voor één of beide dagen, kan via de site van CLUE+ en is verplicht.


Vrijdag 30 november: Brains, Buildings, Business - De Vrije Universiteit en de Zuidas

Deze congresdag belicht de steeds inniger wordende relatie tussen de VU (campus) en de Zuidas. De VU bouwt aan haar toekomst, letterlijk en figuurlijk. In beide zinnen is de verbinding met de Amsterdamse Zuidas een centrale factor; VU en Zuidas groeien snel naar elkaar toe, op weg naar een centrale rol als economisch en kenniscentrum van het metropoolgebied Amsterdam. In beide gevallen is sprake van koortsachtige bouwpraktijken met ambitieuze doelstellingen. Gezamenlijk staan Zuidas en VU garant voor een van de grootse bouwprojecten van Nederland, waarin bedrijfsleven, onderwijs en wetenschap gemengd zullen worden met wonen, sport, cultuur en horeca. Deze ontwikkeling en specifiek de positie van de VU daarin, is nog nauwelijks onderwerp geweest van wetenschappelijke reflectie. Deze congresdag beoogt deze thematiek te belichten in de vorm van lezingen en debat. De centrale thematiek is die van gebiedsontwikkeling en de ruimtelijke, intellectuele, sociaal-demografische en economische kanten daarvan; de focus ligt op de toenadering van overheid, kennisinstelling en zakenwereld.

Thema’s en sprekers dag 2

Vastgoed en Beleid
Franc van Nunen (Vrije universiteit)
Jannes van Loon (CBRE group);

Wetenschap, valorisatie en integriteit
Jeroen de Ridder (Vrije Universiteit)
Bart Klijsen (Vrije Universiteit / VUMC)

Ruimte voor geest en groen
Hester Alberdingk-Thijm (Akzo Nobel Art Foundation)
Jolanda Maas (Vrije Universiteit);

Ruimtelijke transformaties
Ton Schaap (Voorzitter adviescommissie ‘Hart van Zuid’)
Eric Luiten(Commissie Ruimtelijke Kwaliteit in Amsterdam)

Meer info op de site van CLUE+ (of mail: a.c.flipse@vu.nl )

Locatie en tijd dag 2
vrijdag 30 november, 9:30-16:30 uur; Zuidas, Symphoniegebouw, Auditorium.

Opgeven, voor een of beide dagen, kan via de site van CLUE+ en is verplicht.

Organisatie
CLUE+, interfacultair Research Institute for Culture, Cognition, History and Heritage van de VU in samenwerking met Gewina, Belgisch-Nederlands Genootschap voor wetenschaps- en universiteitsgeschiedenis en het Stevin Centre for History of Science and Humanities van de VU.